From gross pay to cash in hand: Where does your paycheck go in the US?

Për çdo shqiptar që vjen të jetojë dhe të ndërtojë një të ardhme në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, dita e parë e marrjes së rrogës (Payday) është një moment festimi. Megjithatë, ky gëzim shpesh shoqërohet me një ndjenjë të fortë habie ose zhgënjimi kur shikoni fletën e pagesës (Paystub). Pyetja që lind natyrshëm tek të gjithë është: “Nëse paga ime vjetore është $60,000, pse çeku im dyjavor nuk është $2,300, burimi kryesor, por është shumë më pak?”

Sistemi financiar dhe tatimor amerikan është ndërtuar mbi parimin e mbajtjes së taksave direkt në burim. Kjo do të thotë se përpara se paratë të prekin llogarinë tuaj bankare, qeveria federale, qeveria e shtetit ku jetoni, qeveria e qytetit dhe kompania juaj e sigurimeve shëndetësore marrin pjesën e tyre.

Për to kuptuar saktësisht se ku shkojnë paratë tuaja dhe si mund ta optimizoni rrogën tuaj, le të bëjmë një zbërthim të plotë dhe të detajuar të të gjitha zërave që shfaqen në një paycheck amerikan.

Përpara se të hymë në detaje, është e rëndësishme të ndajmë dy konceptet bazë:

Diferenca mes këtyre të dyjave mund të variojë nga 20% deri në 40%, në varësi të shtetit ku jetoni dhe zgjedhjeve që keni bërë në formularët tuaj të punësimit.

Kjo është taksa më e madhe që ju mbahet nga rroga dhe shkon direkt për të financuar qeverinë qendrore në Uashington (për ushtrinë, infrastrukturën kombëtare, programet federale etj.).

Shtetet e Bashkuara përdorin një sistem taksimi progresiv. Kjo do të thotë se të ardhurat tuaja ndahen në fasha (Tax Brackets), dhe sa më shumë të fitoni, aq më e lartë është përqindja e taksës për fashën e sipërme. Përqindjet federale fillojnë nga 10% dhe mund të arrijnë deri në 37% për ata që fitojnë shuma jashtëzakonisht të larta.

Shuma e saktë që ju mbahet çdo dy javë për taksën federale përcaktohet nga mënyra se si e keni plotësuar formularin W-4 kur keni filluar punën. Nëse keni deklaruar se jeni i martuar dhe keni fëmijë në ngarkim (dependents), kompania do t’ju mbajë më pak taksa federale nga çdo paycheck. Nëse jeni deklaruar si person i vetëm (Single) pa fëmijë, do t’ju mbahet shuma maksimale e taksës.

Kur shikoni fletën tuaj të pagesës, do të shihni dy zëra të quajtur Social Security dhe Medicare, të cilat shpesh grupohen nën emrin FICA (Federal Insurance Contributions Act). Këto nuk janë taksa që shkojnë për buxhetin e përgjithshëm të shtetit, por janë kontribute të detyrueshme për pensionin dhe shëndetësinë tuaj në pleqëri.

Fakt interesant: Punëdhënësi juaj është i detyruar ligjërisht të paguajë saktësisht të njëjtën shumë (6.2% dhe 1.45%) nga xhepi i tij për ju. Pra, në total, për profilin tuaj në Social Security dhe Medicare derdhet 15.3% e rrogës suaj çdo muaj.

Përveç taksës që i paguani qeverisë në Uashington, ju duhet të paguani taksa edhe për shtetin lokal ku jetoni dhe punoni. Këtu ndodh një diferencë e madhe në varësi të gjeografisë:

Nëse jeni fatlum dhe jetoni në shtete si Texas, Florida, Nevada, Washington, Tennessee, Alaska, South Dakota, Wyoming ose New Hampshire, ky zë në paycheck-un tuaj do të jetë $0. Këto shtete nuk aplikojnë taksë mbi rrogën, por i nxjerrin të ardhurat e tyre nga taksat e pronës (Property Tax) ose taksat e shitjes (Sales Tax).

Nëse jetoni në shtete si New York, California, New Jersey, Illinois apo Massachusetts, shteti do t’ju mbajë një përqindje të konsiderueshme (nga 3% deri në mbi 10% në varësi të të ardhurave).

Disa qytete të mëdha aplikojnë edhe një taksë të tretë të pavarur. Shembulli më tipik është New York City (NYC). Nëse jetoni brenda pesë bashkive të NYC, përveç taksës federale dhe taksës së shtetit të Nju Jorkut, nga paycheck-u juaj do të zbritet edhe rreth 3% deri në 4% si taksë lokale e qytetit.

Pasi qeveria merr pjesën e saj të taksave të detyrueshme, pjesa e mbetur e zbritjeve varet nga vendimet që keni marrë ju vetë me departamentin e Burimeve Njerëzore (HR) të kompanisë suaj. Këto quhen Pre-Tax ose Post-Tax Deductions.

Sistemi shëndetësor në Amerikë është privat. Nëse kompania juaj ju ofron sigurim shëndetësor (Medical, Dental, Vision), ju duhet të paguani një pjesë të kostos së këtij sigurimi nga rroga juaj. Kjo shumë zbritet çdo dy javë nga paycheck-u juaj. Lajmi i mirë është se këto para zbriten përpara se të llogariten taksat (Pre-Tax), gjë që ua ul disi vlerën e taksave totale që i paguani shtetit.

Shumë kompani amerikane u ofrojnë punonjësve të tyre mundësinë për të kursyer në një fond privat pensioni të quajtur 401(k). Ju zgjidhni të dërgoni një përqindje të rrogës suaj (p.sh. 5% ose 10%) direkt në këtë llogari investimesh përpara se paratë të taksohen. Nëse kompania juaj ofron “Employer Matching” (p.sh. nëse ju vendosni 5%, kompania ju dhuron edhe 5% të tjera falas), ky është një nga mjetet më të fuqishme në SHBA për të ndërtuar pasuri për të ardhmen.

Për ta pasur më të thjeshtë, imagjinoni sikur fitoni $100 bruto në një shtet me taksa mesatare. Ndarja do të dukej përafërsisht kështu:

Kontrolli i rregullt i fletës së pagesës ju mbron nga gabimet e mundshme të departamentit të kontabilitetit. Nëse vini re se po ju mbahen shumë taksa federale dhe në fund të vitit po merrni rimbursime gjigante (Tax Refund), kjo do të thotë se po i jepni shtetit amerikan një kredi pa interes gjatë gjithë vitit. Ju mund ta ndryshoni formularin W-4 në çdo kohë për të rritur paratë që merrni në dorë çdo dy javë, duke i përdorur ato për të paguar borxhet apo për të investuar.